Trước khi bước vào vòng chung kết, các đội tuyển phải trải qua vòng loại kéo dài nhiều năm, do sáu liên đoàn châu lục tổ chức riêng. Mỗi khu vực có thể thức và số suất khác nhau, phản ánh mức độ phát triển và số lượng đội thành viên.
Vì sao mỗi khu vực một thể thức?
Số lượng đội tuyển thành viên ở mỗi liên đoàn chênh lệch rất lớn, từ hơn 50 đội ở châu Âu và châu Phi cho đến chỉ hơn 10 đội ở châu Đại Dương. Vì vậy FIFA giao cho từng liên đoàn tự thiết kế thể thức vòng loại, miễn là tổng số suất được phân bổ đảm bảo công bằng về mặt cạnh tranh.
Đặc điểm vòng loại của từng khu vực
UEFA – châu Âu
Với 16 suất trực tiếp, châu Âu có nhiều suất nhất. Các đội được chia thành các bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt, đội đầu bảng giành vé trực tiếp, các đội xếp thứ hai cạnh tranh qua play-off.
CAF – châu Phi
Châu Phi có 9 suất trực tiếp và một suất play-off liên lục địa. Thể thức thường gồm nhiều vòng, với vòng bảng theo nhóm rồi các trận loại trực tiếp giữa các đội đầu bảng.
AFC – châu Á
Châu Á có 8 suất trực tiếp và một suất play-off liên lục địa. Thể thức gồm nhiều vòng, bắt đầu từ các đội xếp hạng thấp, sau đó các vòng bảng với các đội mạnh hơn tham dự ở vòng sau.
CONMEBOL – Nam Mỹ
Nam Mỹ dùng thể thức vòng tròn tính điểm một bảng duy nhất, các đội thi đấu hai lượt với nhau. Đây là thể thức gắt gao nhất vì số đội ít nhưng chất lượng cao, 6 suất trực tiếp và 1 suất play-off.
CONCACAF – Bắc, Trung Mỹ và Caribe
Khu vực này có ba suất dành cho ba nước chủ nhà, cùng ba suất trực tiếp khác và hai suất play-off liên lục địa. Thể thức gồm các vòng bảng theo nhóm.
OFC – châu Đại Dương
Chỉ có một suất trực tiếp, đội xếp thứ nhì có cơ hội tham dự play-off liên lục địa. Vì vậy các đội ở khu vực này thường phải vượt qua vòng play-off liên lục địa để góp mặt ở vòng chung kết.
Play-off liên lục địa
Đây là vòng đấu cuối cùng, nơi các đại diện từ nhiều khu vực gặp nhau trực tiếp để tranh các suất còn lại. Thể thức thường là các trận loại trực tiếp tại một địa điểm tập trung, với số lượng suất hạn chế, khiến tỷ lệ cạnh tranh rất cao.
Điều cần theo dõi
Vì vòng loại kéo dài vài năm và diễn ra rải rác theo các kỳ tập trung của đội tuyển, kết quả có thể thay đổi mạnh ở các lượt cuối. Bạn có thể theo dõi tình hình các trận đấu tại trận đấu hôm nay, xem thể thức vòng chung kết 2026 và tham khảo cách tính bảng xếp hạng FIFA để hiểu vì sao một đội được đánh giá cao hơn.